Tình hình nhiễm giun truyền qua đất

Các sự kiện chính:

Nhiễm giun truyền qua đất gây ra từ một số loài giun truyền khác nhau;

Chúng truyền thông qua trứng từ phân của người nhiễm vào trong đất và nơi vệ sinh còn khá nghèo nàn;

Tầm khoảng 1,5 tỷ người trên toàn cầu bị nhiễm giun truyền qua đất;

Nhiễm giun truyền qua đất sẽ dẫn đến suy giảm chất dinh dưỡng và thể chất trên cơ thể trẻ em;

Phòng chống nhiễm giun dựa vào: Sổ giun theo định kỳ để loại bỏ và ngăn ngừa tái nhiễm lại, tăng cường giáo dục sức khỏe để ngăn ngừa, cải thiện điều kiện vệ sinh, sinh hoạt để giảm nhiễm trùng vào đất nhiễm trứng và sử dụng các thuốc điều trị an toàn và đạt hiệu quả để kiểm soát nhiễm trùng.

Nhiễm giun truyền qua đất là một trong những bệnh nhiễm trùng rất phổ biến nhất trên thế giới và là ảnh hưởng đến các cộng đồng nghèo và cùng cực nhất. Chúng được truyền qua trứng có trong phân con người và do đó làm gây ô nhiễm đất ở các khu vực có tình trạng vệ sinh, sinh hoạt kém. Các loài giun chính gây nhiễm cho con người là giun đũa, giun tóc và giun móc/mỏ.

Phân bố và tỷ lệ hiện mắc trên toàn cầu

Khoảng 1,5 tỷ người, hay 24% dân số trên thế giới, bị nhiễm các loại giun truyền qua đất trên toàn thế giới. Nhiễm trùng được phân bố khá rộng rãi ở các vùng nhiệt đới và vùng cận nhiệt đới. Hơn 267 triệu trẻ em ở lứa tuổi  còn nhỏ và hơn 568 triệu trẻ em ở độ tuổi đi học, sinh sống ở những nơi mà các ký sinh trùng có sự lan truyền lớn, và cần được điều trị sớm và can thiệp dự phòng.

Sự lan truyền

Các loài giun truyền qua đất được lây truyền qua trứng và thải ra qua phân người đã bị nhiễm bệnh. Những con giun trưởng thành cư trú trong ruột nơi đó chúng đẻ hàng ngàn trứng trong ngày. Ở những vùng vệ sinh chưa tốt, những trứng này làm ô nhiễm môi trường đất. Điều này xảy ra theo cách:

Trứng được gắn với rau khi ăn mà rau không được nấu chín kỹ, rửa hoặc bóc vỏ cẩn thận;

Trứng được ăn vào từ những nguồn nước bị ô nhiễm;

Trứng được ăn vào khi các trẻ em chơi trong khu đất bị ô nhiễm và sau đó đưa tay vào miệng khi không rửa tay.

Ngoài ra, trứng giun móc được nở trong đất, phóng thích ấu trùng thành một dạng có thể xâm nhập vào da chúng ta. Người bị nhiễm giun móc chủ yếu là do đi chân không trên đất bị ô nhiễm.Không có sự lây truyền bệnh trực tiếp từ người sang người, hay nhiễm bệnh do phân tươi, bởi trứng thải qua phân cần khoảng thời gian là 3 tuần để trưởng thành trong đất trước khi chúng trở nên có thể làm gây nhiễm. Vì những con giun không nhân lên trong cơ thể người nên việc tái nhiễm xảy ra khi mà tiếp xúc với các giai đoạn nhiễm bệnh trong môi trường.

Tác động đối với dinh dưỡng

Các loài giun truyền qua đất làm suy yếu tình trạng dinh dưỡng của con người bằng nhiều cách.

Giun sẽ lấy đi thức ăn trên các mô của vật chủ, bao gồm máu, dẫn đến mất máu và protein.

Ngoài ra nhiễm giun móc còn gây ra sự chảy máu ruột mạn tính dẫn đến thiếu máu trầm trọng.

Giun làm tăng rối loạn hấp thu chất dinh dưỡng cho cơ thể. Ngoài ra, giun tròn có thể cạnh tranh với vitamin A trong đường ruột.

Một số loài giun truyền qua đất làm giảm sự thèm ăn, do đó giảm đi lượng dinh dưỡng thu nhận vào và thể lực. Đặc biệt, T. trichiura có thể làm cho đường tiêu hóa mất cân bằng và gây tiêu chảy, kiết lỵ.

Tỷ lệ mắc bệnh và các triệu chứng

Tỷ lệ mắc bệnh liên quan đến số lượng giun cư trú. Những người bị nhiễm trùng ở cường độ nhẹ (vài con giun) thường không bị bệnh. Nhiễm trùng nặng có thể gây ra một loạt các triệu chứng bao gồm các biểu hiện đường ruột (tiêu chảy và đau bụng), suy dinh dưỡng, hay  khó chịu và suy nhược cơ thể, và phát triển kém về chiều cao và về thể chất.

Nhiễm trùng nặng có thể gây tắc nghẽn đường ruột nên cần được điều trị bằng phẫu thuật.

Chiến lược phòng chống của Tổ chức Y tế thế giới  (TCYTTG)

Năm 2001, các đại biểu tham dự  trong kỳ họp tại Đại Hội đồng Y tế thế giới nhất trí thông qua nghị quyết (WHA54.19) kêu gọi các nước lưu hành bắt đầu giải quyết các bệnh do nhiễm giun một cách nghiêm túc, đặc biệt là bệnh sán máng và các loại giun được truyền qua đất. Chiến lược để phòng chống nhiễm giun truyền qua đất là kiểm soát tình hình  mắc bệnh thông qua việc điều trị định kỳ đối với những người đang có nguy cơ sống ở các vùng lưu hành. Đối tượng có nguy cơ là:

Trẻ em học mẫu giáo

Trẻ em đang độ tuổi đi học

Phụ nữ ở độ tuổi sinh đẻ (bao gồm phụ nữ có thai ở ba tháng thứ hai và tháng thứ ba và phụ nữ đang cho con bú)

Người lớn trong những ngành nghề có nguy cơ cao như người hái chè hoặc làm thợ mỏ.

TCYTTG khuyến cáo cần điều trị định kỳ bằng thuốc (tẩy giun) mà không cần phải có chẩn đoán cá nhân trước cho tất cả những người sống trong các vùng lưu hành. Điều trị nên được tiến hành vào mỗi năm một lần khi mà tỷ lệ nhiễm giun truyền qua đất ở trong cộng đồng là trên 20%, và hai lần một năm, khi tỷ lệ nhiễm giun truyền qua đất ở cộng đồng trên 50%. Sự can thiệp này sẽ làm giảm tỷ lệ bệnh tật bằng cách giảm gánh nặng nhiễm giun. Ngoài ra:

Giáo dục về sức khoẻ và vệ sinh làm giảm sự lây truyền và tái nhiễm bằng cách khuyến khích những hành vi lành mạnh

Việc cung cấp vệ sinh đầy đủ cũng rất quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng thực hiện được ở những nơi có nguồn lực bị hạn chế.

Điều trị định kỳ nhằm làm hạn chế và duy trì cường độ tránh lây nhiễm, và để bảo vệ những quần thể có nguy cơ dễ nhiễm tránh mắc bệnh. Tẩy giun dễ dàng lồng ghép với việc chăm sóc trẻ em hoặc các chương trình bổ sung cho trẻ em ở lứa tuổi học mẫu giáo, hoặc kết hợp các chương trình chăm sóc về sức khoẻ học đường. Năm 2016, hơn 385 triệu trẻ em đang độ tuổi đi học được điều trị bằng các loại thuốc giun tại những quốc gia lưu hành, tương ứng khoảng 68% trẻ em có nguy cơ.

Trường học cung cấp một điểm vào đặc biệt tốt cho những hoạt động tẩy giun, bởi chúng cho phép cung cấp dễ dàng cho các thành tố giáo dục về vệ sinh và sức khỏe, cũng như thúc đẩy việc rửa tay và cải thiện vệ sinh.

Ds. VŨ THỊ THÙY

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến