Sán nhái: những điều cần biết về bệnh sán nhái

Sán nhái là một kí sinh trùng rất hiếm khi kí sinh trong cơ thể người. Tuy nhiên, khi xâm nhập được vào cơ thể, sán nhái có thể kí sinh trong não người đến 20 năm và để lại những di chứng nặng nề cho cơ thể

Sán nhái được phát hiện từ khi nào?

Trường hợp đầu tiên là một bệnh nhân ở Quảng Châu, Trung Quốc bị co giật trong nhiều năm, đã khám nhiều nơi nhưng không tìm ra được bệnh gì. Cuối cùng các bác sĩ cũng phát hiện ra rằng ông ta bị nhiễm sán nhái, ít nhất con kí sinh trùng này đã sống trong não ông ta hơn một thập kỉ.

Hình ảnh sán nhái kí sinh trong não người

Diễn biến ca bệnh sán nhái

Bệnh bắt đầu từ năm 2007, bệnh nhân bị tê nửa bên người bên trái. Những năm sau này triệu chứng ngày càng nặng hơn như ngất, co giật, nhưng các bác sĩ vẫn không tìm ra nguyên nhân bệnh. Cuối cùng, vào năm 2018 các bác sĩ đã phát hiện một con sán dài 12cm đang sống trong não của ông.

Ông được phẫu thuật lấy sán ra khỏi đầu. Cuộc phẫu thuật kéo dài hơn 2 tiếng. Khi rạch và gắp sán nhái, thao tác phải nhanh vì con sán còn sống nên có thể di chuyển đi chỗ khác. Bác sĩ Gu Youming, người đã mổ cho bệnh nhân, nói rằng “Cuộc phẫu thuật khá cam go, con sán nhái còn sống và di chuyển trong não của bệnh nhân, chúng tôi phải cố gắng lấy nguyên con ra ngoài, vì nếu để sót dù chỉ 1 phần, thì nó sẽ hồi sinh lại như cũ”.

Ở Việt Nam có bệnh sán nhái không?

Sán nhái có phạm vi phân bố trên toàn thế giới, tuy nhiên các trường hợp nhiễm chủ yếu xảy ra ở các nước Đông Nam Á, trong đó có nước ta.

Tháng 12 năm 2018, các bác sĩ khoa Ngoại Thần Kinh, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM cũng đã phẫu thuật thành công cho bệnh nhân N.N.A, 52 tuổi, Lâm Đồng, gắp ra khỏi não một con sán nhái dài 7 cm. Bệnh nhân này cũng bị nhức đầu, yếu nửa người, co giật.

Chụp MRI sọ não thấy bệnh nhân bị tổn thương vùng vỏ não vận động. Theo Bác sĩ Nguyễn Minh Anh, Trưởng Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM cho biết: “Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng, xuất huyết não, liệt nửa người không hồi phục, thậm chí tử vong”.

Gắp sán nhái từ mắt bệnh nhân

Nguồn bệnh sán nhái bắt đầu từ đâu?

Sán nhái là loài sống ký sinh ở ruột chó, mèo. Trứng sán sẽ theo phân chó, mèo thải ra làm ô nhiễm nguồn nước. Khi ở dưới nước, trứng nở ra ấu trùng lông, ấu trùng này sẽ bị loài giáp xác nuốt vào và kí sinh trong đó. Ếch nhái khi ăn phải giáp xác đã nhiễm ấu trùng, thì sẽ nhiễm bệnh ấu trùng sán nhái. Theo một kết quả điều tra ở nước ta cho thấy tỷ lệ ếch, nhái có ấu trùng sán nhái lên tới 75%.

Ếch nhái bị nhiễm sán nếu bị rắn, lươn, chuột ăn thì ấu trùng không phát triển, nhưng vẫn sống kí sinh. Sau đó, chó, mèo nếu ăn phải những động vật trên thì ấu trùng sán nhái chui vào cơ thể sẽ phát triển thành con sán nhái trưởng thành sống kí sinh trong ruột non. Sán nhái có hình dạng như một dải băng màu trắng, bề ngang khoảng 3 mm và chiều dài từ 3 đến 30 cm.

Người bị nhiễm sán nhái qua những con đường nào?

Người nhiễm sán nhái do ba đường chính: một là, uống phải nước không đun sôi có động vật giáp xác nhiễm ấu trùng sán; hai là, ăn thịt rắn, lươn, ếch, nhái…nấu chưa chín kĩ; ba là, ở một số địa phương còn có tập tục đắp thịt ếch hay thịt rắn lên vết thương hở, hoặc lên mắt để chữa bệnh. Ngoài ra, nếu bơi lội trong nước có ấu trùng sán nhái sống, ấu trùng này có thể xâm nhập qua da.

Người bị bệnh sán nhái không thể trực tiếp truyền bệnh cho người khác. Khi nuốt phải ấu trùng vào người, ấu trùng chui qua thành ruột, di chuyển khắp nơi trong cơ thể, có thể kí sinh trong mắt, phổi, bụng, bìu và hệ thần kinh trung ương.

Ăn thịt Ếch không được nấu chín hoặc gỏi cá nguy cơ nhiễm sán nhái là rất cao

Dấu hiệu nào nhận biết bệnh sán nhái

Chẩn đoán dựa vào tiền căn và triệu chứng lâm sàng. Tiền căn ăn thịt không nấu chín kĩ hoặc tiền căn đắp thịt ếch lên mắt. Triệu chứng lâm sàng tùy thuộc vào từng cơ quan mà kí sinh trùng kí sinh. Biểu hiện ở mắt nếu người bệnh có tiền căn đắp thịt ếch sống lên mắt có thể là đau mắt, sưng mắt, viêm loét giác mạc, giảm thị lực.

Biểu hiện da của sán nhái là ngứa, nổi mề đay, mẩn ngứa da, viêm sưng da. Nếu sán nhái kí sinh trên não sẽ gây đau đầu, co giật, yếu liệt cơ, liệt mặt. Bệnh nhân sẽ được chụp cắt lớp vi tính (CT-Scan), chụp cộng hưởng từ, xét nghiệm máu, xét nghiệm dịch não tủy để xác định chẩn đoán.

Tổn thương sưng phù dị ứng bàn chân và cổ chân do nhiễm sán nhái

Khi nào nên xét nghiệm bệnh sán nhái?

Nên xét nghiệm bệnh sán nhái và giun sán khác khi có dấu hiệu đau đầu không rõ nguyên nhân

Điều trị bệnh sán nhái như thế nào?

Điều trị có thể bằng thuốc, tuy nhiên thành công có thể hạn chế, đôi khi cần phải dùng biện pháp phẫu thuật, vì thuốc không có tác dụng trên sán trưởng thành kí sinh trong não. Ấu trùng kí sinh trong não có thể di chuyển do đó cần phải thao tác thật nhanh.

Biện pháp phòng bệnh sán nhái

Phòng ngừa bằng cách uống nước đun sôi để nguội và không ăn thịt sống, thịt tái.

Bs. Nguyễn Phạm Diễm Kiều

 

 

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ