Nhiễm ký sinh trùng chó mèo Phần 2

Con đường lây truyền và nguồn lây của kí sinh trùng mèo trong các đợt dịch ở người (phần 2).

Nguồn: Lược dịch từ Báo Emerging Infectious Diseases của CDC (Centers for Disease Control and Prevention) số 12 tháng 12/2019. “Patterns of Transmission and Sources of Infection in Outbreaks of Human Toxoplasmosis” Các tác giả: Fernanda Pinto-Ferreira , Eloiza Teles Caldart, Aline Kuhn Sbruzzi Pasquali, Regina Mitsuka-Breganó, Roberta Lemos Freire, and Italmar Teodorico Navarro. Bài có thêm một vài ý kiến cá nhân của người dịch. Đợt dịch xảy ra ở Santa Isabel do Ivaí (Brazil) là một trường hợp đặc biệt của kí sinh trùng mèo. Một phần vì số lượng người nhiễm ký sinh trùng chó mèo cao, phần vì người ta phân lập được kí sinh trùng mèo trực tiếp từ nguồn lây nhiễm, chính là nguồn nước chưa được lọc. Sau kinh nghiệm từ đợt dịch này, người ta phân tích nguồn nước ở những đợt dịch xảy ra sau đó kĩ hơn, và phát hiện ra nhiều đợt dịch do nguyên nhân từ nguồn nước hơn.

Đối tượng nào dễ nhiễm ký sinh trùng chó mèo

Một trong những đường truyền chính của nhiễm ký sinh trùng chó mèo, kí sinh trùng mèo là đường phân miệng. Họ nhà mèo, kí chủ chính của Toxoplasma gondii, thải trứng nang ra môi trường bên ngoài. Gặp điều kiện thuận lợi, trứng nang có thể tồn tại được vài tháng, và có khả năng lây nhiễm trong suốt khoảng thời gian đó. Vì mèo hay đại tiện trong đất và cát, tiếp xúc với những nguồn trên là yếu tố nguy cơ lây nhiễm. Lây truyền qua đường này chiếm 17,6% các trường hợp dịch được báo cáo. Đa số người bị nhiễm là trẻ em và trẻ vị thành niên, có lẽ bởi vì trẻ em chơi đùa với đất và cát và vô tình nuốt phải trứng nang.

Thức ăn nào làm lây nhiễm ký sinh trùng chó mèo

Trong 20 năm trở lại đây, trào lưu tiêu thụ thực phẩm có lợi cho sức khỏe như là rau cải đang lên ngôi, nhằm thay đổi thói quen ăn uống lành mạnh hơn và phòng chống béo phì. Rau cải cung cấp vi chất dinh dưỡng và chất xơ, giúp giảm trọng lượng cơ thể. Tuy nhiên, cùng lúc đó thì những đợt dịch nhiễm ký sinh trùng chó mèo, kí sinh trùng mèo cũng tăng theo sự tăng tiêu thụ rau cải và trái cây. Kí sinh trùng mèo, nhiễm ký sinh trùng chó mèo,  có thể lây nhiễm trong tất cả công đoạn của quá trình sản xuất bao gồm trồng trọt, thu hoạch, vận chuyển, và phân phối cũng như trong quá trình chế biến và tiêu thụ.

Trong năm 2009, một nghiên cứu 11 ca bị nhiễm kí sinh trùng mèo cấp trong một xí nghiệp với 2300 nhân viên ở thành phố São Paulo, Brazil, cho thấy ăn rau cải là nguyên nhân gây bệnh. Vào năm 2013, cộng đồng dân cư ở thành phố Ponta de Pedras ở Pará State, Brazil là nạn nhân của một dịch kí sinh trùng mèo. Có tổng cộng 73 bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng và kết quả xét nghiệm phù hợp với bệnh nhiễm ký sinh trùng chó mèo,  nhiễm kí sinh trùng mèo. Nguyên nhân được cho là do tiêu thụ açaí. (Açaí là một loại trái cây thuộc họ cọ, được trồng nhiều ở Brazil, Peru, Suriname… Trái açaí tròn, nhỏ, có màu tím thẫm, được quảng cáo là rất có lợi cho sức khỏe vì có chứa chất chống oxy hóa, giúp giảm cân. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng khoa học nào để chứng minh những điều này. Ở Brazil, món Açaí na tigela khá nổi tiếng, giống như món cocktail trái cây ở nước ta, nguyên liệu là trái açaí tươi, và một số loại trái cây tươi khác, được trộn trong nước trái açaí xay nhuyễn). Ponta de Pedras là một trong những nơi sản xuất açaí chính ở Brazil. Tuy nhiên đợt dịch nhiễm kí sinh trùng này xảy ra khi không phải trong mùa thu hoạch açaí ở Ponta de Pedras. Vì để thỏa mãn nhu cầu açaí của người tiêu dùng, người ta đã nhập açaí từ nơi khác đến, và những quả açaí này có thể đã nhiễm ký sinh trùng chó mèo, bị nhiễm kí sinh trùng Toxoplasma, một chủng Toxoplasma lạ đối với người địa phương và họ chưa có miễn dịch với chủng này, nên gây nên một đợt dịch lớn.

Các sự kiện trên cho thấy sự thiếu vệ sinh trong ngành công nghiệp thực phẩm và nhà hàng, sự kém cỏi trong kiểm tra chất lượng thậm chí ở các nước phát triển. Trong những năm gần đây việc kiểm tra thực phẩm có nguồn gốc từ động vật ngày càng chặt chẽ hơn, cùng lúc đó, việc tiêu thụ rau cải tươi và trái cây cũng tăng lên, thì nhiễm ký sinh trùng chó mèo, nhiễm kí sinh trùng mèo dưới dạng trứng nang trong thực phẩm có thể trở thành con đường chính cho những đợt dịch tiếp theo.

Các mối nguy cơ lây nhiễm ký sinh trùng chó mèo

Khi xem lại những đợt nhiễm ký sinh trùng chó mèo, nhiễm ký sinh trùng mèo, chúng tôi nhận thấy rằng trứng nang gây nên những đợt nhiễm với số lượng bệnh nhân cao. Mặc dù số lượng đợt dịch thì bằng nhau, nhưng dịch do nhiễm trứng nang làm cho >1400 người nhiễm bệnh, trong khi dịch do nang kí sinh trùng chỉ gây bệnh cho 290 người. Ô nhiễm nguồn nước gây nên dịch lớn nhất, ngoài ra, nguồn nước dùng trong trồng trọt cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm rau cải và trái cây. Mèo nhà hoặc mèo hoang có tỷ lệ nhiễm T. gondii cao, một com mèo có thể thải ra > 100 triệu trứng nang vào môi trường khi sơ nhiễm Toxoplasma. Với số lượng trứng nang nhiều như vậy, trứng nang làm ô nhiễm nguồn nước gây nên những đợt dịch lớn hoàn toàn có thể xảy ra. Trong khi đó, ô nhiễm nang kí sinh trùng trong thịt chỉ gây dịch nhỏ, xảy ra giới hạn trong các thành viên trong gia đình hoặc những người cùng ăn tiệc chung.

Các biện pháp phòng chống lây nhiễm ký sinh trùng chó mèo

Các biện pháp phòng chống Toxoplasma của chính quyền thường chỉ tập trung giảm nhiễm Toxoplasma bẩm sinh, và giảm nguy cơ gây sẩy thai cho thai phụ. Tuy nhiên với tình hình dịch bệnh ảnh hưởng đến cả những người có miễn dịch bình thường như hiện nay, chúng tôi cho rằng các chương trình phòng chống nhiễm bệnh và giáo dục sức khỏe nên hướng tới cả những đối tượng còn lại trong dân số. Theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới, Toxoplasma là một trong những nguyên nhân ký sinh trùng hàng đầu gây nhiễm bẩn thực phẩm trong thời gian gần đây, ảnh hưởng đến hơn 10,3 triệu người trên toàn thế giới. Bởi vì bệnh nhiễm ký sinh trùng chó mèo, nhiễm kí sinh trùng mèo chưa được quan tâm đúng mức ở hầu hết các nước trên thế giới, nên những bài đã được báo cáo về kí sinh trùng mèo vô cùng quý giá để giúp chúng ta hiểu biết hơn về đường truyền bệnh và giúp giảm số lượng những đợt dịch.

Chúng tôi tin rằng dịch tễ của bệnh kí sinh trùng mèo, nhiễm ký sinh trùng chó mèo đã thay đổi trong 20 năm trở lại đây. Chúng tôi đề nghị rằng cần phải quan tâm nhiều hơn việc sản xuất và khử khuẩn cho rau cải, việc kiểm tra chất lượng nguồn nước uống và nước sử dụng trong việc tưới tiêu. Ngoài ra, cần phải có những biện pháp pháp luật để theo dõi các đợt bùng phát nhằm xóa bỏ con đường lây truyền, ngăn chặn sụ tiếp xúc nguồn bệnh, hoặc có các biện pháp bất hoạt ký sinh trùng trước khi tiêu thụ.

Bs. Nguyễn Phạm Diễm Kiều

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA
KÝ SINH TRÙNG ÁNH NGA TP.HCM
Chuyên trị bệnh giun sán – mẩn ngứa do giun sán
ĐC: 402 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. HCM
ĐT. 028 38 30 23 45 – Tổng đài: 0281080
Lịch khám bệnhBản đồ chỉ dẫn

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ