Một số bệnh ký sinh trùng có thể mắc phải khi nuôi thú cưng

Hiện nay, kinh tế đang dần phát triển thế nên cuộc sống của người dân ở những nơi thành thị có phần thoải mái hơn. Vì vậy những hộ gia đình thường có ít người nên đa số người ta sẽ nuôi và xem chúng như những thành viên trong nhà, chăm sóc như đứa trẻ như: ăn chung, ngủ chung, dắt đi dạo có thể hôn và ẳm bồng… Bên cạnh đó những mặt tích cực do nuôi thú cưng mang lại ngoài ra còn có những nguy hại về sức khỏe mà ít người dân biết đến.

Thú cưng thường được nuôi trong nhà là chó, mèo, chim, chuột… nhưng phổ biến rộng rãi nhất là chó và mèo. Cũng như con người, các loại thú cũng mang nhiều mầm bệnh trên mình và có thể lây truyền mầm bệnh đó cho những người sống chung với nó. Một số bệnh nhiễm ký sinh trùng mà con người có thể mắc phải khi nuôi thú cư

Nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo

Người là vật chủ được xảy ra ngẫu nhiên, khi nuốt phải trứng giun có trong đất hoặc nước bị nhiễm phân chó mèo hay nuốt phải những ấu trùng giun khi ăn thịt chó mèo chưa nấu chín kỹ.

Người ăn phải trứng giun Toxocara, khi đi đến ruột non trứng sẽ nở giải phóng thành ấu trùng, Các ấu trùng chui qua thành ruột di chuyển qua gan. Từ gan, ấu trùng đến hệ tuần hoàn và bạch huyết nó sẽ di trú đến các cơ quan khác như phổi, nội tạng ở bụng, mắt,… do đó nên gây ra các tổn thương ở nội tạng. Ấu trùng Toxocara sẽ không thể phát triển thành giun trưởng thành trong cơ thể người và nó không thể tái lặp đi lặp lại chu kỳ sống ở người. Ấu trùng có thể tồn tại trong các tổ chức nhiều năm nếu người nhiễm bệnh không được điều trị.

Bệnh không có các triệu chứng lâm sàng đặc biệt, đa số gặp ở trẻ nhỏ nhiều hơn ở người lớn. Một số bệnh nhân có biểu hiện gan sưng to, sốt nhẹ, còn có các triệu chứng của phổi như ho khan, đau tức ngực, đau bụng dai dẵng, đầy bụng ăn không tiêu, rối loạn tiêu hóa, tăng globulin máu, tăng bạch cầu axit không thường xuyên. Ở những trường hợp nặng, các triệu chứng có thể kéo dài lên nhiều năm gây viêm phổi, đau bụng mãn tính, rối loạn thần kinh khu trú có thể xảy ra do sự di trú của ấu trùng giun Toxocara bạch cầu tăng và bạch cầu ái toan tăng có thể chiếm tới 80 đến 90%

Xét nghiệm: Thử nghiệm huyết thanh học bằng phương pháp ELISA dùng kháng nguyên ấu trùng giun Toxocara, độ nhạy từ 75 đến 90%.

Điều trị  bằng thuốc  Albendazole 800mg trên ngày hay thuốc Mebendazole 400mg trên ngày, điều trị liên tục  từ 3 – 4 tuần liền.

Nhiễm giun móc chó, mèo

Người bị nhiễm mầm bệnh do thường xuyên tiếp xúc với đất, cát ở những vùng bị ô nhiễm môi trường như phân chó, mèo có chưa ấu trùng đang trong giai đoạn lây nhiễm được (larva filariform). Ấu trùng giun sẽ chui qua da, thường ở các vùng da tay và da chân sau đó di chuyển ở mô dưới da. Bệnh thường gặp ở những người làm ngoài vườn, trẻ nhỏ chơi nghịch đất cát, người đi chơi ngồi ở các bãi biển… Ấu trùng giun có thể tồn tại trong nhiều tuần, có khi kéo dài đến hàng tháng. Ngoài ra, ở một số trường hợp, các ấu trùng giun có khả năng thoát ra thành mạch máu, lên phổi gây hội chứng Loeffler. 

Điều trị bệnh có thể dùng các loại thuốc chống giun như Albendazole, Thiabendazole. Thông thường thì sử dụng thuốc thiabendazole với hàm lượng 25/mg trên cân nặng mỗi ngày có thể dùng trong 2-3 ngày nên kết hợp với các thuốc chống di ứng,các loại thuốc hỗ trợ chức năng gan.

Nhiễm sán dải chó, mèo

Sán trưởng thành sẽ sống trong ruột non của chó, mèo. Đốt sán già đi theo phân hoặc bò qua hậu môn ra ngoài. Trứng được giải phóng khi đốt sán co bóp hoặc khi đốt sán bị tiêu nát. Trứng giun được phát tán ra môi trường bên ngoài hoặc bám vào lông các vật nuôi hay ở xung quanh hậu môn chó, mèo. Ngoài ra có các loài bọ chét như Ctenocephalides canis, Ct. felis, Pulex irritans nếu nuốt vào trong ruột, phôi 6 móc sẽ phát triển thành những nang ấu trùng có đuôi (cysticercoid). Trẻ nhỏ tình cờ nuốt phải những loài bọ chét, nang ấu trùng có đuôi trưởng thành sẽ ký sinh ở ruột non trong vòng 20 ngày. Trẻ nhỏ bị bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt hoặc đầy hơi, rối loạn tiêu hóa nhẹ. Khi bị nhiễm nhiều sán, trẻ có triệu chứng mệt mỏi, nhức đầu, buồn nôn đau ở thượng vị, ngứa rát vùng hậu môn, tiêu chảy, dị ứng nỗi mẫn ngứa. Chẩn đoán của  bệnh này được dựa trên những chùm trứng hoặc đốt sán có trong phân. 

Nhiễm ký sinh trùng dạng đơn bào (Toxoplasma gondii- ký sinh trùng mèo)

Người chỉ là ký chủ tình cờ của ký sinh Toxoplasma gondii. Người bị nhiễm do trong khi nuốt phải trứng nang hoặc ăn phải nang giả có trong thịt chưa được nấu chín kỹ, hoặc trong sữa và máu,găp phải nước tiểu của mèo bị nhiễm. Vào đến ruột của ký chủ, các ấu trùng trong trứng nang hay nang giả được giải phóng để đi ký sinh ở các tế bào thuộc hệ não,cơ võng mô sau đó sẽ trở thành những dạng hoạt động mới. Trong tế bào ký chủ, chúng rất tích cực sinh sản cho ra những thế hệ mới, vậy nên làm tăng nhanh dân số, đi xâm chiếm các tế bào mới, gây ra thể cấp tính. Ở giai đoạn này có thể gây ra nguy hiểm cho thai nhi, nếu người mẹ bị nhiễm  ký sinh T. gondii.

Ở thể nhẹ, người bệnh còn có các triệu chứng sốt nhẹ , mệt mỏi và nỗi hạch, tuy nhiên bệnh sẽ tự khỏi không cần phải điều trị. Nếu bị nhiễm với một số lượng lớn, ký sinh trùng gia tăng  mạnh, gây ra tổn thương hoại tử nơi ký sinh khu trú, tiếp theo đó, ký sinh trùng phát triển theo đường máu gây thể bệnh lan tỏa khắp nơi. Tổn thương thường gặp nhất là ở não, mắt, cũng có thể ký sinh ở phổi và tim. Viêm não thường nặng, dẫn đến tình trạng của bệnh nhân sẽ nghiêm trọng hơn. Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà chọn lựa những phương pháp chẩn đoán thích hợp như;  phân lập nhiễm các loại ký sinh trùng, giải phẫu bệnh lý, thử nghiệm bì, chụp hình CT não… Để Đđều trị bệnh ký sinh Toxoplasma gondii phải đảm bảo các nguyên tắc  phải điều trị sớm sau khi phát hiện kịp thời. Ba loại thuốc để điều trị đặc hiệu có hiệu quả cao là sulfamid với hàm lượng  6g trên ngày, dùng liên tục trong 2 tuần; pyrimethamin với liều 100-200mg dùng cho người lớn trong 1 ngày, chia làm 3 lần uống , điều trị một đợt từ 4 đến 6 tuần; Rovamycin với liều 150.000 đến 300.000 UI/kg cân nặng trên ngày, kéo dài 1 tháng.

Nhiễm bệnh vi nấm

Hắc lào (tinea ciroinata): chó, mèo bị mắc phải  bệnh hắc lào trên da, lây nhiễm sang người do tiếp xúc trong khi chãi lông hoặc vuốt ve chó ,mèo. Những biểu hiện đầu tiên là nỗi mẫn đỏ, dị ứng ngứa, lan rộng sang xung quanh các vùng trung tâm lành tạo thành hình vòng. Những vết thương ở gần nhau khi lan rộng sẽ hòa vào nhau thành hình đa vòng.

Nấm má (tinea barbae): thường vết thương hình thành ở một bên (phải hay trái), đôi khi ở cằm. Bệnh nhiễm nguyên nhân do hôn hít thú nuôi trong nhà có vi nấm trên lông (T. mentagrophytes, M.canis ở chó, mèo).

Nhiễm bệnh do côn trùng ký sinh trùng ngoài da

Demodex: là con vật nhỏ như con mạt gà, sống ký sinh trong lỗ chân lông người gây ngứa da, viêm da, mụn mủ, mụn bọc.

Ve: gây hại trực tiếp đến người vì nó tạo thành những vết thương chỗ ve cắn, gây tê liệt, truyền vi trùng hoặc siêu vi trùng trên da.

Bọ chét: là vật trung gian lây truyền bệnh dịch hạch. Nguyên nhân truyền bệnh của bọ chét là ụa máu có Pasteurella pestis trong khi đốt người.

Cách phòng tránh bệnh ký sinh trùng lây nhiễm do nuôi thú cưng

Đối với người:

– Hãy tuyên truyền giáo dục và nâng cao ý thức vệ sinh cá nhân cộng đồng đặc biệt là các chủ nuôi chó, mèo, đồng thời bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh thật sạch để không bị nhiễm phân của chó mèo.

– Vệ sinh và phòng dịch: vệ sinh môi trường, đặc biệt ở những khu vực có phân chó, phân mèo, khu vực trong nhà và khu vực vui chơi thường xuyên của trẻ nhỏ.Nên xây dựng nếp sống văn minh vệ sinh cá nhân thật tốt: vệ sinh rữa tay,chân kỹ trước khi ăn hoặc chuẩn bị chế biến thức ăn, không nên ăn rau sống khi chưa rửa thật sạch hoặc thịt chó, mèo chưa nấu chín kỹ

Đối với thú nuôi:

– Tắm rửa, vệ sinh thường xuyên bằng các loại sữa tắm dành riêng cho thú nuôi để loại bỏ trứng giun, sán và các loài ký sinh ra khỏi lông.

– Nên tẩy giun định kỳ hàng tháng cho chó mèo. Đối với chó con, mèo con, cần tẩy giun ngay từ khi được 3 tuần tuổi, tẩy giun nhắc sẽ được lại 3 lần cách nhau trong 2 tuần  sau đó cứ 6 tháng phải tẩy một lần.

– Không nên nuôi những loại vật hoang dã, không rõ nguồn gốc.

DS. Nguyễn Thị Thanh Xuân

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến