Các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm

Tham khảo một số tài liệu theo thông tin cập nhật vào ngày 7/3/2016. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ước tính các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm làm ảnh hưởng hơn 56 triệu người trên toàn cầu.Nhiễm bệnh do các loài sán lá gây nên, trong đó có những loài phổ biến, thí dụ như: Clonorchis, Opisthorchis, Fasciola và Paragonimus. Khi cơ thể con người bị nhiễm bệnh do ăn những thức ăn sống hoặc chưa được nấu chín như cá, động vật giáp xác  và các thực vật là nơi ẩn náu của ký sinh trùng ở giai đoạn ấu trùng.

Sự lan truyền của bệnh sán lá

Các bệnh sán lá được truyền qua đường thực phẩm là bệnh lây truyền động vật, tức là chúng sẽ lan truyền tự nhiên từ những động vật có xương sống cho con người và ngược lại. Tuy nhiên, sự lan truyền trực tiếp này là không thể vì các ký sinh trùng gây bệnh có liên quan trở thành lây nhiễm chỉ sau khi mà chúng hoàn thành vòng đời phức tạp và thường liên quan tới các giai đoạn trong các vật chủ trung gian chứ không phải con người. Vật chủ trung gian thứ nhất, ở trong mọi trường hợp là ốc nước ngọt, trong khi vật chủ thứ hai khác nhau với clonorchiasis và opisthorchiasis thì vật chủ lại là một loài cá nước ngọt, trong khi đó paragonimiasis thì vật chủ là một loài giáp xác, còn sán lá gan lớn không đòi hỏi một vật chủ trung gian thứ hai mà vật chủ sau cùng luôn luôn là động vật có vú. Người bị nhiễm bệnh ký sinh trùng khi ăn phải các vật chủ trung gian thứ hai, trong trường hợp sán lá gan lớn người bị nhiễm khi ăn phải những ấu trùng cùng với các loại rau thủy sinh mà chúng gắn vào

Dịch tễ học và những gánh nặng về bệnh tật

Trong năm 2005, theo ước tính hơn 56 triệu người trên toàn thế giới bị nhiễm sán lá từ các thực phẩm và hơn 7.000 người chết vì nhiễm bệnh kí sinh trùng. Các ca nhiễm sán lá truyền qua đường thực phẩm đã được báo cáo từ hơn 70 quốc gia trên toàn cầu nhưng Đông Á và Nam Mỹ là khu vực bị ảnh hưởng rất nặng và là vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng. Ở các quốc gia, sự lan truyền bệnh thường được giới hạn trong những khu vực nhất định và phản ánh các liên quan tới hành vi và sinh thái như thói quen sử dụng các đồ ăn, thực phẩm của người dân, phương pháp sản xuất và chế biến các thực phẩm và sự phân bố của những vật chủ trung gian. Thông tin về tình hình dịch tễ học của các bệnh nhiễm sán lá truyền qua đường thực phẩm ở châu Phi chủ yếu là không được đầy đủ, tác động kinh tế của các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm là rất đáng kể và chủ yếu liên quan đến tổn thất đối với ngành công nghiệp nuôi trồng thủy sản mở rộng do sự hạn chế về xuất nhập khẩu và giảm nhu cầu tiêu dùng.

Các triệu chứng do sán lá gây ra

Gánh nặng của y tế công cộng do các bệnh sán lá truyền qua đường thực phẩm chủ yếu là do tỷ lệ nhiễm bệnh chứ không phải là tỷ lệ tử vong, nhiễm sán lá ở giai đoạn đầu thường là nhẹ và không được chú ý bởi vì không có triệu chứng hoặc rất hiếm. Ngược lại nếu số lượng nhiều thì tình trạng cơ thể sẽ mệt mỏi toàn thân phổ biến và có thể đau dữ dội xảy ra, nhất là ở vùng bụng, trong các trường hợp nhiễm sán lá gan lớn. Khi người bệnh đang có nhiễm trùng mãn tính đồng thời nhiễm sán thì bệnh tật sẽ nghiêm trọng, các triệu chứng chủ yếu nằm ở những cơ quan đặc biệt và phản ánh vị trí cư trú của sán trưởng thành trong cơ thể. Với clonorchiasis và opisthorchiasis, sán lá trưởng thành cư trú trong các đường mật nhỏ của gan, gây ra viêm và xơ hóa của những mô lân cận và cuối cùng gây ra ung thư đường mật, là một thể trầm trọng và có khả năng gây ra tử vong của ung thư ống đường mật; cả C.sinensis và O.viverrini nhưng không phải là O.felineus được phân loại như là các tác nhân gây ra ung thư. Với sán lá gan lớn, sán trưởng thành cư trú trong túi đường mật và ống mật lớn hơn, nơi đó chúng là cho viêm, xơ hóa, tắc nghẽn hay đau bụng và vàng da; xơ gan và thiếu máu cũng sẽ xảy ra thường xuyên. Với sán lá phổi, vị trí cuối cùng của sán là ở mô phổi gây ra các triệu chứng có thể sẽ bị nhầm với bệnh lao: ho mãn tính với đờm có dính máu, đau ở ngực, khó thở (thở nhanh) và sốt. Khi sán di chuyển đến não là trầm trọng nhất.

Phòng chống bệnh sán lá

Phòng chống nhiễm bệnh do sán truyền qua đường thực phẩm nhằm làm giảm các nguy cơ lây nhiễm và kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh ký sinh trùng, các biện pháp y tế thú y và thực hành an toàn thực phẩm để làm giảm nguy cơ bị lây nhiễm, trong khi đó để kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh tật cải thiện tiếp cận tới việc điều trị bằng cách sử dụng các loại thuốc an toàn và đạt hiệu quả. Xử lý những ca bệnh cá thể liên quan đến việc điều trị cho người bị nhiễm hoặc nghi ngờ bị nhiễm, cách tiếp cận này là khá thích hợp hơn nơi có ít chùm ca bệnh nhiễm và những nơi cơ sở y tế là sẵn có.

Ds. Vũ Thị Thùy

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

0912171177

Gọi điện SMS Liên hệ