Bệnh Sán lá ruột nhỏ Metagonimus yokogawai

Metagonimus yokogawai là loài sán lá ruột có kích thước nhỏ nhất ký sinh ở người và động vật có vú ăn cá như: lợn, chó, mèo và các loài chim ăn cá. Bệnh do sán M. yokogawai được tìm thấy chủ yếu ở vùng Viễn Đông,  Đài Loan, Hàn Quốc,Trung Quốc, Siberia, Nhật Bản, Indonesia, Philippines, các nước vùng Balkans, Tây Ban Nha, Israel và Ai Cập. Ở Hàn Quốc nhiễm M. yokogawai là bệnh phổ biến nhất trong các loài sán lá ruột được xác định trên ở người. Ngoài ra còn có loài sán lá ruột Echinostoma Sp.

VỀ HÌNH THỂ

Sán trưởng thành có hình giống chiếc lá, dài từ 1,0 – 2,5mm, ngang từ 0,4 – 0,75mm, lớp biểu bì bên ngoài có gai, phẳng, cơ thể đối xứng hai bên, có 02 giác hút, giác hút bụng và giác hút miệng. Các khoang miệng gắn liền với thực quản, sau đó chia nhánh thành hai manh tràng đi song song với nhau đến hậu môn. M. yokogawai là loài lưỡng tính, có  một buồng trứng và hai tinh hoàn, tử cung là cơ quan lớn nhất, hướng về các lỗ sinh dục (nơi trứng được đẻ ra).
Trứng của M. yokogawai rất khó để phân biệt với trứng của các loài sán lá nhỏ khác, đặc biệt các trứng sán thuộc họ Heterophyidea và cũng gần giống với trứng sán lá gan nhỏ thuộc các chi Opisthorchis và Clonorchis. Trứng có chiều dài khoảng từ 26,5 – 30μm, chiều ngang từ15 – 17μm, có nắp, màu vàng hoặc nâu.

ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ

Vật chủ trung gian

M. yokogawai có một chu trình vòng đời phức tạp liên quan đến hai ký chủ trung gian. Ký chủ trung gian thứ nhất là ốc của chi semisulcospira và ký chủ trung gian thứ hai là một số loài cá nước ngọt và nước lợ như: Pecoglossus altevelis là một trong những loài cá phổ biến nhất bị nhiễm bệnh, cá chép vàng (Carassius auratus), cá chép (Cyprinus carpio), Zacco temminckii, Protimus steindachneri, Acheilognathus lancedata và Pseudorashora parva.

CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN

Sán trưởng thành ký sinh ở ruột non của người và động vật có vú ăn cá rồi đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài. Trứng gặp môi trường nước, ốc (thuộc chi semisulcospira) ăn trứng sán, trứng sán nở và phát thành các ấu trùng lông trong ruột ốc. Ở ốc, ấu trùng lông sau đó trải qua nhiều giai đoạn từ sporocysts, rediae, và phát triển thành nhiều ấu trùng đuôi. Ấu trùng đuôi sau đó rời khỏi ốc bơi lội trong nước và xâm nhập vào cá thích hợp rồi hình thành nang ấu trùng trong thịt cá. Người và động vật ăn cá khác ăn cá sống có chứa nang ấu trùng sán hoặc cá có chứa nang ấu trùng chưa nấu chín. Nang ấu trùng sán phát triển thành sán trưởng thành và sống ký sinh ở ruột non.

BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

Triệu chứng chính thường gặp là tiêu chảy và đau bụng, các triệu chứng hầu hết nhẹ có thể dễ dàng bị bỏ qua nhưng lại có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán. Sán bám vào thành của ruột non nhưng thường không gây ra triệu chứng, khi bị nhiễm sán với số lượng lớn có thể gây ra tiêu chảy mãn tính, đau bụng, buồn nôn, bạch cầu ưa eosin ngoại vi có thể tăng sớm ở giai đoạn nhiễm bệnh. Bệnh do M. yokogawai cấp tính, biểu hiện lâm sàng được phát hiện từ 5 – 7 ngày sau khi nhiễm. Bệnh nặng thường kết hợp với đau thượng vị, khó chịu, chán ăn và mệt mỏi,.

Đôi khi, sán chui vào niêm mạc và đẻ trứng, trứng có thể di cư lưu thông trong cơ thể, chúng có thể xâm nhập vào não, tim, hay tủy sống gây thuyên tắc mạch làm nguy hiểm đến tính mạng. Sự hình thành các u hạt quanh trứng có thể làm suy tim, co giật và gây biểu hiện thần kinh không bình thường.

CHẨN ĐOÁN

Việc chẩn đoán chủ yếu là soi phân tìm trứng sán, chẩn đoán có thể gặp khó khăn vì khả năng đẻ trứng của M. yokogawai có giới hạn, vì vậy phương pháp xét nghiệm tập trung trứng trong phân để chứng minh trường hợp nhiễm sán nhẹ là rất cần thiết. Việc nhận dạng chính xác các loài cũng rất khó khăn bởi vì trứng của sán rất giống nhau về mặt kích thước và hình thái, đặc biệt là các loại sán thuộc họ Heterophyidea và những loài sán lá gan nhỏ thuộc các chi Opisthorchis và Clonorchis. Điều quan trọng là người đó đã bị nhiễm bệnh, cần tìm hiểu xem họ đã từng đến vùng lưu hành M. yokogawai hay không, kiểm tra những dấu hiệu và triệu chứng có thể dẫn tới bệnh do M. yokogawai.

PHÒNG BỆNH

Để phòng bệnh cần tuyên truyền bằng truyền thông giáo dục sức khỏe, diệt ốc trung gian truyền bệnh, không đại tiện xuống ao, không ăn gỏi cá hoặc cá nấu chưa chín, phát hiện và điều trị người bệnh sớm.

DS. Cao Chí Công

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ