Bệnh sán lá ruột lớn

Nguyên nhân gây bệnh

Sán lá ruột lớn Fasciolopsis buski thuộc họ Fasciolidae là loài sán lá lớn ký sinh ở ruột thú và người, là bệnh sán lá truyền qua thực vật. Sán trưởng thành hình lá, kích thước 30 – 70 x 10 – 15mm, ký sinh ở ruột non lợn hoặc người. Sán đẻ trứng, có kích thước 125 – 140 x 75 – 90 μm. Trứng theo phân ra ngoài, xuống nước nở ra ấu trùng lông chui vào ốc ký sinh và phát triển thành ấu trùng đuôi rời khỏi ốc bấm vào thực vật thủy sinh như: ngó sen, củ ấu, củ niễng… tạo nang trùng. Khi người hoặc heo ăn sống rau, lá mọc dưới nước hoặc rửa nước có dính nang ấu trùng này sẽ bị nhiễm sán lá ruột.

Chu trình phát triển

Vòng đời con sán lá ruột lớn và quá trình sán chui vào cơ thể người gây bệnh

Sán lá ruột lớn ký sinh trong ruột người hoặc lợn, đẻ trứng, trứng theo phân ra môi trường bên ngoài. Khi trứng nở ra ấu trùng lông sẽ chui vào ốc. Từ trong vỏ ốc chúng phát triển ra nhiều ấu trùng đuôi. Những ấu trùng này sẽ làm tổ trong các thực vật thủy sinh như: củ ấu, củ niễng, ngó sen, rau ngổ, rau muống và các loại bèo… Khi người hoặc lợn ăn các thực vật thủy sinh chưa nấu chín có nang ấu trùng sán lá ruột, các ấu trùng này sẽ thoát vỏ và nở ra sán lá ký sinh tại ruột.

Tình hình bệnh trên thế giới và ở Việt Nam

Trên thế giới

Sán lá ruột được Busk tìm ra đầu tiên trong ruột non của thủy thủ người Ấn Độ tại Luân Đôn năm 1843. Bệnh lưu hành ở Châu Á như: Trung Quóc, Đài Loan, Việt Nam, Campuchia, Lào, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Burma và Ấn Độ. Ở Trung Quốc có nơi trẻ em nhiễm 80 – 86%. Ở Thái Lan, Fasciolopsiasis chiếm 10% ca nhiễm ký sinh trùng đường ruột của người (Wiwanitkit và cs 2002).

Tại Việt Nam

Đã xác định sán lá ruột lớn Fasciolopsis buski tại 16 tỉnh trong cả nước (Yên Bái, Bắc Cạn, Phú Thọ, Quảng Ninh, Tuyên Quang, Cao Bằng, Bắc Giang, Hà Tây, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Đắk Lắk, Cần Thơ và An Giang) từ năm 2000 – 2005, tỷ lệ nhiễm chung là 1,23% (0,16 – 3,82%). Sán lá ruột trưởng thành thu nhập từ bệnh nhân khi điều trị tại 7 tỉnh: Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Đắk Lắk, Cần Thơ và An Giang đã được xác định loài là Fasciolopsis buski bằng hình thái học và sinh học phân tử.

Tác hại của bệnh sán lá ruột

Sán lá ruột lớn ký sinh trong ruột không những chiếm thức ăn của vật chủ mà còn gây tổn thương tại ruột, viêm ruột, rối loạn tiêu hóa.

Chẩn đoán bệnh sán lá ruột

Chuẩn đoán lâm sàng

Sán lá ruột lớn gây đau bụng, rối loạn tiêu hóa, trường hợp nhiễm nặng có thể gây phù nề.

Chẩn đoán cận lâm sàng

Soi phân tìm trứng giun sán

Xét nghiệm phân, soi kính hiển vi tìm trứng sán lá ruột là tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán bệnh này. Do người là vật chủ phù hợp với sán lá ruột lớn nên chúng luôn đẻ trứng khi ký sinh

– Xét nghiệm máu bằng kit ELISA tìm kháng thể kháng lá ruột trong máu (hiện nay chưa áp dụng rộng rãi).

Điều trị bệnh sán lá ruột

Nguyên tắc: Đúng đối tượng, đúng thuốc, đúng phác đồ

Các thuốc điều trị: Có thể sử dụng nhiều loại thuốc để điều trị sán lá ruột lớn như: Tetracloroetylen, Niclosamid, Thiabendazol, Mebendazol, Leuvamisole, Pyrantel pamoat, Triclabendazol và hiện nay sử dụng Praziquantel điều trị sán lá ruột lớn.

Các biện pháp phòng chống bệnh sán lá ruột

Tẩy giun định kỳ một năm 2 lần, ăn chín uống sôi, không ăn sống thực vật thủy sinh, đồng thời tiến hành điều trị đặc hiệu cho bệnh nhân cần kết hợp vệ sinh môi trường xung quanh nơi ở.

Ds. Nguyễn Thị Thủy

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ