Bệnh sán lá phổi và những điều cần biết

Tôi bị ho nhiều tháng nay, đôi khi ho ra máu ( lúc thì máu có màu nâu, có khi đỏ tươi). Cơ thể mệt mỏi, suy nhược, đau tức vùng ngực. Tôi đã thử đi đến bệnh viện xét nghiệm lao phổi nhưng kết quả âm tính. Sau đó, tôi có làm thêm các xét nghiệm về ký sinh trùng giun sán, kết quả dương tính với Sán lá phổi (Paragonimus). Hiện tôi rất hoang mang không biết nó có nguy hiểm gì hay không? Cách điều trị cũng như phòng ngừa bệnh như thế nào? Mong bác sĩ cho tôi lời khuyên!

Trả lời

Bệnh sán lá phổi là do các loài sán lá thuộc giống Paragonimus gây nên. Trong số 40 loài sán lá phổi, có trên 10 loài gây bệnh ở người và chủ yếu là loài Paragonimus westermani, còn ở Việt Nam là loài Paragonimus heterotremus.

Sán lá phổi to bằng hạt cà phê( bằng hạt lạc nhỏ), dài 7-13mm, rộng 4-6mm, màu đỏ hoặc trắng hồng.

Trứng có kích thước: 80-10μmx50-67μm(P.westermani) và 80-86μm x 40 – 50μm (P.heterotremus).

Sán chủ yếu ký sinh ở trong phổi, chúng làm tổ trong phế quản bé của phổi người hay súc vật. Trong mỗi ổ sán hầu hết có hai con và dịch mủ màu đỏ, xung quanh là vỏ xơ có mạch máu nhân tạo.

Chu trình phát triển:

Vòng đời sán lá phổi và quá trình xâm nhập gây bệnh cho người

Sán lá phổi đẻ trứng, trứng theo đờm xuống họng ra ngoài môi trường hoặc theo phân khi nuốt đờm, trứng rơi vào môi trường nước.

Ở trong môi trường nước trứng phát triển và nở ra ấu trùng lông.

Ấu trùng lông chui vào ốc và phát triển thành ấu trùng đuôi

Ấu trùng đuôi rời khỏi ốc, bơi tự do trong nước, xâm nhập vào tôm cua nước ngọt,sau đó rụng đuôi phát triển thành nang trùng ở trong thịt và phủ tạng của tôm cua.

Ở Việt Nam đã phát hiện loài cua đá Potamicus sp, nang ấu trùng sán lá phổi (loài cua này sống ở các suối đá miền núi như: Lai Châu, Sơn La…)

Người (hoặc động vật) ăn phải tôm, cua nước ngọt có chứa ấu trùng nang chưa được nấu chín như: cua nướng, mắm cua,…

Sau khi ăn: ấu trùng sán chui vào dạ dày và ruột, xuyên qua thành ống tiêu hóa vào ổ bụng rồi từng đôi 1 xuyên qua cơ hoành và màng phổi vào phế quản phổi để thành tổ ở đó.

Thời gian từ khi ăn phải ấu trùng đến khi có sán trường thành mất 5,5 – 6 tuần.

Tuổi thọ của sán lá phổi là khoảng từ 6 – 16 năm, nhưng cũng có bệnh nhân mắc bệnh trên 30 năm không tự khỏi.

Phổi là nơi sinh sống chủ yếu của sán lá phổi, song chúng có thể ký sinh ở những nơi khác như màng phổi, màng tim, phúc mạc, dưới da, gan, ruột, não, tinh hoàn,… Tại những cơ quan này sán lá phổi tạo nên những ổ áp xe và gây ra những triệu chứng đặc hiệu.

Tác hại của bệnh: Sán lá phổi ký sinh tại phổi tạo ra những ổ áp xe ở tiểu phế quản phổi gây ho ra máu, có thể vỡ ổ áp xe gây tràn khí và tràn dịch màng phổi và có thể tử vong. Khi sán lá phổi ký sinh tại màng phổi, gây ra tràn dịch màng phổi. Một số trường hợp, sán lá phổi có thể ký sinh ở những nơi khác như não (đặc biệt là vùng chẩm và thùy thái dương), cũng có khi ở tủy sống, cơ ngực hoặc tổ chức dưới da, lách, ổ bụng, màng ngoài tim và cơ tim, trung thất, tử cung, ống dẫn trứng,…gây ra các triệu chứng phức tạp và nguy hiểm tính mạng.

Chẩn đoán bệnh:

Chẩn đoán lâm sàng: các biểu hiện lâm sàng của bệnh sán lá phổi phụ thuộc vào vị trí ký sinh của sán và mức độ biểu hiện của bệnh phụ thuộc sức khỏe người bệnh.       

Các biểu hiện triệu chứng chính của bệnh như:

Ho kéo dài, có khi nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm.

Bệnh tiến triển theo từng đợt cấp tính, thời gian giữa các đợt và thời gian kéo dài từng đợt phụ thuộc vào mức độ bệnh và sức đề khác của người bệnh.

Ho ra máu, máu có màu đỏ tươi hoặc màu nâu hoặc màu rỉ sắt, có khi ho ra nhiều máu tươi cùng lúc, nhưng hầu hết là ho ra ít máu lẫn với đờm. Đây là triệu chứng dễ nhầm lẫn với lao.

Hầu hết các bệnh nhân đều không sốt và cơ thề ít suy sụp. Đây là dấu hiệu để phân biệt với bệnh lao.

Tức ngực, cảm giác khó thở là triệu chứng cơ năng không đặc hiệu.

Nghe phổi có biểu hiện ran ngáy, ran rít là triệu chứng thực thể không đặc hiệu.

Tràn dịch màng phổi khi sán lá phổi ký sinh trong màng phổi. Tràn dịch do sán lá phổi tái phát nhanh sau khi chọc hút dịch phổi và đặc biệt là luôn luôn có dày dính màng phổi nhưng không thấy hình ảnh vôi hóa. Hầu hết các bệnh nhân không có tình trạng nhiễm trùng như bệnh lao.

Chẩn đoán cận lâm sàng:

Xét nghiệm tìm trứng sán trong đờm, hoặc dịch màng phổi.

Hình ảnh tổn thương thể hiện trên X-quang phổi.

Bạch cầu ái toan tăng cao.

Kháng thể tăng trong máu.

Các biện pháp phòng chống sán lá phổi:

– Không ăn tôm cua chưa nấu chín là biện pháp khả thi vừa có hiệu quả cao, vừa ít tốn kém.

– Điều trị đặc hiệu cho người bệnh và súc vật mang mầm bệnh.

KTV. KHƯƠNG VY

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ