Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Thông tin chung về bệnh Sán lá gan

Sán lá gan là gì?

Sán lá gan lây bệnh cho người gồm có hai loại là sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ. Chúng xâm nhập vào cơ thể người qua đường tiêu hóa, gây ra bệnh lý tại nhiều cơ quan như gan, ống mật chủ và đường mật. Sán lá gan thường gây u gan và có thể dẫn đến ung thư gan nếu không được điều trị.

Quy trình xét nghiệm sán lá gan tại phòng khám ký sinh trùng

Sau khi khám lâm sàng bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm chẩn đoán bệnh sán lá gan. Ở giai đoạn đầu khi mới nhiễm trứng sán lá gan chưa xuất hiện trong phân nên không thể xét nghiệm phân để chẩn đoán bệnh sán lá gan ở giai đoạn này.

Xét nghiệm máu bằng phương pháp ELISA là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán bệnh sán lá gan ở giai đoạn sớm của bệnh. Mẫu máu được lấy qua đường tĩnh mạch khảng 2ml. Sau đó ly tâm tách huyết tương và thực hiện trên máy xét nghiệm miễn dịch tự động. Do quá trình ủ để giảm thiểu dương tính giả và phản ứng chéo mất nhiều thời gian nên kết quả sẽ có sau 3 giờ đến 5 giờ.

Các phương pháp cận lâm sàng được thực hiện khi cần thiết

Siêu âm bụng: cho hình ảnh tổn thương nhu mô gan dạng tổ ong hoặc tụ dịch dưới bao gan, hình ảnh các ổ áp xe. Sán lá gan trên siêu âm có thể quan sát được với hình ảnh giống chiếc lá, dẹt nếu kích thước lớn. Siêu âm bụng cùng với xét nghiệm soi phân được chọn làm như các xét nghiệm sàng lọc bệnh ở những vùng dịch tễ có tỷ lệ nhiễm sán lá gan cao.

Chụp cắt lớp vi tính vùng bụng: khảo sát hình ảnh đường mật tốt hơn siêu âm bụng. Giãn nở các ống dẫn mật, không gây tắc nghẽn là hình ảnh đặc trưng trong bệnh sán lá gan.

Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Nhiễm sán lá gan lớn lâu ngày gây tổn thương hoại tử gan

Qui trình trị bệnh sán lá gan tại phòng khám ký sinh trùng

Sau khi có kết quả xét nghiệm sẽ gặp lại bác sĩ để phân tích kết quả và ra toa khi nhiễm bệnh.

Trị bệnh sán lá gan chưa tổn thương gan và đường mật

Giai đoạn sớm sán lá gan ở đường tiêu hóa, chưa di chuyển đến gan mật, nên thời gian trị bệnh sán lá gan ngắn hơn, dễ hơn điều trị hơn. Chỉ sử dụng thuốc diệt sán không cần sử dụng kháng sinh.

Lưu ý một số thuốc trị sán lá gan hiện nay kém hiệu quả hoặc sán lá gan kháng thuốc, bác sĩ điều trị cần có kinh nghiệm để sử dụng thuốc tốt, hiệu quả nhất cho bệnh nhiễm sán giai đoạn này. Chữa trị sớm phòng chúng di chuyển đến gan và mật.

Trị bệnh sán lá gan gây biến chứng viêm gan và đường mật

Giai đoạn này sán lá gan đã di chuyển đến gan và chui vào đường mật trong gan, thường gây u gan và viêm gan hóa mủ. Do đó bác sĩ sẽ sử dụng thuốc kháng sinh kết hợp thuốc trị sán lá gan để diệt sán để trị bệnh sán lá gan ở giai đoạn này.

Nếu không điều trị tôi có tự khỏi bệnh sán lá gan không?

Sán lá gan sống trong cơ thể người, chủ yếu ở gan và đường mật trong gan. Nhiễm sán lá gan là một bệnh lý mãn tính, có thể kéo dài hàng chục năm, bao gồm nhiễm sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ.

Bệnh sán lá gan được phát hiện ở nhiều nước trên thế giới

Những người bị nhiễm sán lá gan nhỏ phân bố nhiều nơi trên thế giới. Loại sán Opisthorchis viverrini gây bệnh cho khoảng 3 triệu người dân các nước Lào, Campuchia, Thái Lan và miền Nam nước ta. Trong khi đó, Clonorchis sinensis là loại sán lá gan nhỏ phân bố chủ yếu ở Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan và các tỉnh miền Bắc nước ta.

Bệnh sán lá gan nhỏ phân bố trải dài từ bắc vào nam ở Việt Nam, ghi nhận có khoảng 21 tỉnh thành, tỷ lệ nhiễm thay đổi theo từng vùng, cao nhất ở Bình định, Phú Yên, Nam Định, Ninh Bình.

Nhiễm sán lá gan lớn loài Fasciola hepatica thường gặp ở châu Âu, Nam Mỹ và châu Phi; trong khi loài Fasciola gigantica phân bố chủ yếu ở châu Á. Ở nước ta, Sán lá gan lớn gặp nhiều hơn sán lá gan bé với khoảng hơn 40 tỉnh thành, cao nhất ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Mầu xanh là những khu vực nhiễm bệnh sán lá gan phổ biến

Nguyên nhân gây bệnh sán lá gan là gì?

Sán lá gan được chia làm hai nhóm: sán lá gan lớn và sán lá gan bé. Sán lá gan nhỏ có 3 typ bao gồm: Clonorchis sinensis; Opisthorchis viverrini; Opisthorchis felineus. Sán lá gan lớn có 2 typ bao gồm: Fasciola hepatica; Fasciola gigantica.

Đặc điểm hình thể sán lá gan lớn:

Đây là loại ký sinh trùng có hình dạng giống chiếc lá, thân hình dẹt nên được gọi là sán lá gan. Sán lá gan lớn có kích thước to gấp nhiều lần so với sán lá gan bé, khoảng 30 x 10 – 12mm. Các cá thể sán lá gan cùng mang cơ quan sinh dục nam và nữ trên một cơ thể nên được xếp vào nhóm lưỡng giới.

Trứng sán được thải ra môi trường bên ngoài có vỏ mỏng nên rất dễ hỏng. Môi trường nước là điều kiện cần có để trứng phát triển thành ấu trùng và sán trưởng thành để gây bệnh. Ở môi trường trên cạn, dưới tác động của ánh nắng mặt trời, cả trứng và con sán trưởng thành đều rất dễ chết, khó có thể tồn tại được.

Sán lá gan lớn lây nhiễm chính cho các động vật ăn cỏ như cừu và gia súc. Nhiễm sán lá gan lớn ở người chỉ là ngẫu nhiên do người bệnh ăn phải các loại rau sống mọc dưới nước như xà lách xoong, rau cần, rau ngổ hay uống phải nguồn nước nhiễm bẩn.

Vật chủ chính của sán lá gan nhỏ bao gồm con người, chó mèo, rái cá, Quá trình xâm nhập và gây bệnh cho người của sán lá gan có thể chia làm 2 giai đoạn:

Giai đoạn xâm nhập vào trong gan:

Sau khi sử dụng thức ăn hoặc nước uống nhiễm bẩn, ấu trùng sán theo đường tiêu hóa xuống đến tá tràng thì tách vỏ chui qua thành tá tràng để vào khoang phúc mạc bụng đến gan, xuyên thủng qua bao gan để xâm nhập và gây bệnh ở nhu mô gan. Lúc này hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng lại bằng cách sản xuất ra các kháng thể chống lại sán lá gan.

Kháng thể xuất hiện trong máu cách ít nhất 2 tuần kể từ khi nhiễm sán. Xét nghiệm máu có thể xác định được kháng thể nhưng không có ý nghĩa chẩn đoán chắc chắn bệnh sán lá gan.

Trong quá trình xâm nhập vào nhu mô gan, sán lá gan có thể đi lạc đến các cơ quan khác tạo nên bệnh cảnh sán lá gan lạc chỗ như thành bụng, thành dạ dày, thành ruột.

Giai đoạn xâm nhập vào ống mật:

Sau khi ký sinh vào nhu mô gan, sán lá gan có thể vào đường mật và ký sinh trong một thời gian dài. Tại đây, trứng sán trưởng thành theo đường mật xuống ruột, và ra ngoài theo phân, lây lan cho những người khác trong cộng đồng. Sán lá gan trưởng thành có thể cư trú trong đường mật tới hàng chục năm.

Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Hình ảnh sán lá gan trong ống mật benhgiunsan.com

Dấu hiệu nào nhận biết bệnh sán lá gan?

Các triệu chứng thường gặp của bệnh sán lá gan bao gồm:

Đau bụng vùng gan: thường là đau âm ỉ, lan ra phía sau lưng hoặc sang bên trái, tới đến vùng thượng vị. Đôi khi bệnh nhân chỉ cảm thấy khó chịu, đầy bụng, kèm buồn nôn.

– Rối loạn tiêu hóa

– Sốt: có thể sốt cao kèm rét run, hoặc chỉ thoáng qua rồi hết.

– Chóng mặt, vã mồ hôi.

– Da tái xanh do thiếu máu, hoặc vàng da, nổi mề đay.

– Gan sưng to hoặc xơ gan, có thể sờ thấy được trên lâm sàng tùy theo mức độ nặng của bệnh.

– Có thể có dịch trong ổ bụng

– Mệt mỏi, biếng ăn, sụt cân.

Hầu hết những người nhiễm sán lá gan không biểu hiện triệu chứng lâm sàng hoặc triệu chứng không đặc trưng nên người bệnh thường bỏ qua và không biết cho đến khi có các biến chứng xuất hiện. Vì vậy khi có bất cứ triệu chứng nghi ngờ gì, người bệnh nên đến khám tại các cơ sở y tế.

Tôi bị lây nhiễm bệnh sán lá gan như thế nào?

Bệnh sán lá gan ở người lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa. Người ăn phải thức ăn hoặc nước uống có trứng hoặc ấu trùng nang sẽ bị nhiễm bệnh do ký sinh trùng xâm nhập vào nhu mô gan và hệ thống dẫn mật.

Tại đây, sán lá gan trưởng thành đẻ trứng và thải ra môi trường nước bên ngoài qua phân rồi tiếp tục lây lan. Bệnh có thể truyền từ người bệnh sang người lành theo đường tiêu hóa với cách thức tương tự.

Bệnh Sán Lá Gan: Quy Trình Xét Nghiệm Điều Trị Sán Lá Gan

Quá trình lây nhiễm bệnh sán lá gan

Những ai có nguy cơ bệnh sán lá gan

Các đối tượng nguy cơ có khả năng nhiễm sán lá gan cao hơn những người khác bao gồm:

Sống trong vùng dịch tễ có tỷ lệ người nhiễm sán lá gan cao, như Việt Nam và các nước Đông Nam Á khác, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Đông Âu, …Sống ở ven sông, gần các khu chăn nuôi gia súc như trâu, bò, cừu,…Có thói quen thường xuyên ăn rau sống, hay thịt cá sống. Tiền sử đã từng ăn cá sống ở vùng dịch tễ. Nữ gặp nhiều hơn nam.

Phòng bệnh sán lá gan như thế nào?

Các biện pháp giúp giảm tỷ lệ nhiễm sán lá gan:

Đảm bảo nguyên tắc ăn chín uống sôi

Dùng nước từ nguồn nước sạch, đảm bảo vệ sinh

Không ăn sống các loại thực vật tươi sống dưới nước gần các vùng chăn nuôi gia súc. Trái cây hay rau quả trước khi ăn phải rửa sạch, ngâm trong dung dịch khử trùng như axit axetic 6% trong khoảng 10 phút.

Tuyên truyền giáo dục sức khỏe về đường lây truyền bệnh sán lá gan, cách thức giữ gìn vệ sinh môi trường chung như không phóng uế bừa bãi. Nếu có dịch cần thành lập ban chỉ đạo và khoanh vùng kiểm soát nhanh chóng.

Khi có một trong các dấu hiệu như : rối loạn tiêu hóa, sốt, chóng mặt, vã mồ hôi, mệt mỏi, da nhợt, hoặc vàng da, nổi mề đay, đau tức ngực bên phải, mệt mỏi, biếng ăn, sụt cân. Nên khám, xét nghiệm bệnh giun sán trong máu, trong đó có bệnh sán lá gan./.

Bs. Đặng Thị Nga

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KST SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
ĐC: 402 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. HCM
ĐT. 028 3830 2345 – Lịch khám bệnhXem bản đồ
Hoặc Tổng đài: 0281080

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ