Bệnh sán lá gan lớn Fasciola

Nguyên nhân gây bệnh: Bệnh sán lá gan lớn (Fasciola) do loài Fasciola hepatica hoặc Fasciola gigantica gây ra. Loài sán này chủ yếu ký sinh ở động vật ăn cỏ như trâu, bò,… Và sau đó chúng gây bệnh ở người.

Sán lá gan lớn trưởng thành có hình dạng như chiếc lá, thân dẹt và bờ mỏng, kích thước 20-30 x 10-12 mm,có màu trắng hồng hoặc màu xám đỏ. Ở người sán lá gan ký sinh trong đường mật, trường hợp bất thường sán có thể ký sinh lạc chỗ như trong cơ bắp, ờ dưới da, hoặc trong phúc mạc,…

Sán trưởng thành đẻ trứng theo đường mật xuống ruột và sau đó theo phân ra ngoài môi trường. Trứng của sán lá gan lớn có kích thước lớn nhất trong tất cả các loài sán lá, kích thước trung bình của trứng 140 x 80µm, có khi tới 152-198 x 72-94µm (Tomimura và Nishitani, được phát hiện vào năm 1976).

Trứng theo phân ra bên ngoài môi trường, gặp phải môi trường nước, trứng sán lá gan lớn nở ra thành ấu trùng lông và ký sinh vào trong ốc, tại đó chúng sẽ phát triển thành ấu trùng đuôi. Sau đó, chúng rời khỏi ốc và bám vào các thực vật thủy sinh để tạo ra nang trùng hoặc bơi tự do trong nước. Người hoặc trâu bò ăn phải thực vật thủy sinh hoặc uống nước lã chưa được nấu chín có ấu trùng này sẽ bị nhiễm bệnh sán lá gan lớn.

Chu kỳ phát triển của sán lá gan lớn

Vòng đời con sán lá gan lớn và quá trình xâm nhập gây bệnh ở người 

Trứng từ đường mật được đào thải theo phân ra ngoài môi trường

Trứng gặp phải môi trường nước.

Ấu trùng lông (miracidium) nở ra từ trứng.

Ốc trung gian truyền bệnh và ấu trùng sán lá gan lớn phát triển trong ốc.

Ceraria rời khỏi ốc bơi trong nước.

Metacercaria  sống trong thực vật thủy sinh.

Động vật ăn cỏ hoặc người ăn ấu trùng sán lá gan lớn từ thực vật thủy sinh hoặc nước lã chưa nấu chín, ấu trùng vào dạ dày, xuyên qua thành ống tiêu hóa và ổ bụng rồi xuyên lên trên gan và ký sinh trong đường mật.

Tình hình sán lá gan lớn: Theo số liệu thống kê đến năm 2012, đã phát hiện 52 tỉnh có người bị sán lá gan lớn với trên 20.000 bệnh nhân. Miền Bắc các tỉnh có nhiều người nhiễm bệnh nhất là Hà Nội, Hà Tĩnh, Nghệ An. Ngoài ra còn có các tỉnh khác có người nhiễm bệnh như: Bình Định, Quảng Ngãi, Phú Yên, Gia Lai.

Tác hại của bệnh: Sán lá gan lớn Fasciola ký sinh trong đường mật và phá hủy tổ chức gan gây những ổ tổn thương với tổ chức hoại tử không đồng nhất, dể nhầm lẫn với u gan và áp xe gan.Bệnh sỏi thường rất hay gặp khi nhiễm sán lá gan lớn. Sán lá gan lớn ký sinh trong gan sẽ tạo nên những ổ áp xe nhỏ, làm xung huyết trong gan, ống mật dày lên biến dạng gây nên viêm và xơ hóa.

Trường hợp sán ký sinh lạc chỗ, có các biểu hiện bệnh học thường gây nên những tổn thương, hoại tử tại các tổ chức với phản ứng viêm và xơ hóa.

Chẩn đoán lâm sàng:

– Ngứa da, ngứa không tìm ra nguyên nhân, điều trị da liễu không hết ngứa, mề đay.

– Một số trường hợp sẽ kém ăn, sụt cân, rối loạn tiêu hóa.

– Chủ yếu là đau tức xung quanh vùng gan, đôi khi thấy đau vùng thượng vị.

– Có thể kèm theo những tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc.

Chẩn đoán cận lâm sàng:

Xét nghiệm tìm trứng trong dịch mật hay trong phân (tỷ lệ tìm thấy trứng trong phân rất thấp)

Chẩn đoán huyết thanh học bằng ELISA với Fasciola là kháng nguyên chủ yếu.

Xét nghiệm công thức máu phát hiện  thấy bạch cầu ái toan tăng cao

Chẩn đoán hình ảnh bằng kĩ thuật siêu âm và chụp cắt lớp vi tính gan (CT. scanner) hoặc cộng hưởng từ MRI.

Các biện pháp phòng chống:

Không ăn rau sống và không uống nước chưa nấu chín.

Phát hiện bệnh sớm  và  có những biện  pháp điều trị đặc hiệu.

Phòng chống cho cả gia súc.            

KTV. Khương Vy  

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ