Bệnh sán dây (sán dải) và Bệnh ấu trùng sán dây (sán gạo)

Taenia spp.

Bệnh sán dải (Taeniasis) do các loài sán dây trưởng thành gồm Taenia saginata, Taenia solium và Taenia Asiatica ký sinh trong ruột gây nên.

Bệnh sán dây phân bố nhiều nơi trong toàn quốc, tỷ lệ nhiễm bệnh từ 0,5‐12%.

Con sán dây sổ ra từ trong bụng người tại phòng khám Ký sinh trùng ÁNH NGA

Tiền sử:

Bệnh nhân từng ăn thịt lợn, gan  lợn  hoặc  thịt  trâu, bò, tái, sống. Có trường  hợp bệnh nhân thấy  đốt  sán  theo phân ra ngoài.

Lâm sàng:

Triệu chứng thường gặp nhất của nhiễm sán là đau bụng.

Thấy đốt sán bò ra theo phân còn cử động (sán dây Taenia saginata hoặc T. asiatica) hoặc  lẫn vào phân không còn thấy cử động (Taenia solium).

Xét nghiệm:

Xét nghiệm phân để tìm đốt sán và trứng sán dây là chẩn đoán xác định.

Bệnh ấu trùng sán lợn

Bệnh ấu trùng sán lợn (Cysticercosis) do những ấu trùng sán lợn ký sinh trong não, trong mắt người gây nên các biến chứng nguy hiểm.

Người ăn phải trứng sán dây lợn nấu chưa chín, trứng vào dạ dày và ruột nở ra ấu trùng, ấu trùng xuyên qua thành ống tiêu hóa và đi vào máu sau đó di chuyển đến ký sinh ở các cơ vân, ở não, ở mắt…

Còn bệnh sán dây là khi người bị nhiễm sán dây lợn trưởng thành trong ruột do bắt nguồn từ việc người ăn thịt có ấu trùng sán dây chưa được nấu chín. Khi ấu trùng vào ruột người sẽ nở ra thành con sán và theo thời gian con sán mọc thêm đốt đủ độ dài, các đốt phần đuôi sẽ già và rụng dần dần, do phản nhu động  ruột mà đốt sán trào ngược lên dạ dày. Trường hợp này được coi như là ăn phải trứng sán dây lợn với số lượng lớn từ đốt sán và số nang ở người cũng nhiều.

Lâm sàng:

Ấu trùng sán gạo trong thớ thịt

Biểu hiện của bệnh còn phải tùy thuộc vào vị  trí ký sinh của nang sán.

Có các nốt dưới da bằng hạt đỗ, di động dễ, không ngứa, không đau .

Có thể  bị động kinh, liệt tay, chân hay liệt nửa người, nói ngọng, rối loạn trí nhớ hoặc nhức đẩu dữ dội khi sán ký sinh tại não… tùy thuộc vào mỗi vị trí sán ký sinh.

Có thể bị tăng nhãn áp, giảm thị lực hoặc mù (nếu có nang sán ở mắt).

Ấu trùng sán trong não người

Xét nghiệm:

Xét nghiệm chẩn đoán xác định khi có một trong những tiêu chuẩn sau:

Sinh thiết các nốt/nang sán trên da, ép, soi kính hiển vi thấy vòng móc của đầu sán.

Chụp cắt lớp não CT scanner có nang sán ở trong não. Đó là những nốt dịch có chấm mờ lệch tâm, kích thước từ 3 ‐ 5 mm, có nốt to hơn, có thể có nốt vôi hóa. Chụp cộng hưởng từ có độ chính xác cao hơn, nhưng cần phải cân nhắc để có chỉ định trong từng trường hợp cụ thể.

Soi đáy mắt thấy có nang sán ở mắt.

Phản ứng ELISA dương tính với kháng thể đơn dòng

ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc điều trị
Điều trị sớm: cần thiết chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời ngay khi phát hiện có đốt sán theo phân ra ngoài.
Không nên điều trị bằng việc uống thuốc đông y, thuốc nam hoặc các thuốc cổ điển đối với bệnh sán dây (Sán dải heo- Sán dải bò) (Taeniasis) vì dễ xảy ra biến chứng nguy hiểm.
Bệnh ấu trùng sán dây (Sán dải heo- Sán dải bò) (Taeniasis) nên thực hiện ở cơ sở y tế trang bị phương tiện cấp cứu tốt, có bác sĩ chuyên khoa theo dõi điều trị.

Thuốc điều trị
Một số loại thuốc đặc hiệu cho bệnh sán dây (Sán dải heo- Sán dải bò) (Taeniasis) và Ấu trùng sán dây như Praziquantel, Niclosamide.
Tùy vào độ tuổi, mức độ nhiễm bệnh, loài sán dây, sức khỏe thể trạng của người bệnh. Và đặc biệt là tùy cân nặng bác sĩ sẽ kê toa điều trị khác nhau. Nếu đã nghi ngờ nhiễm sán bạn nên tới gặp bác sĩ chuyên khoa ký sinh trùng để được sổ sán trọn gói, vừa dứt điểm hết bệnh vừa yên tâm cho sức khỏe vì được bác hướng dẫn theo dõi trong quá trình sổ sán.

PHÒNG BỆNH

Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, không ăn thịt bò/lợn tái hoặc chưa nấu chín; thực hiện ăn chín, uống sôi, ăn rau sống phải rửa sạch dưới vòi nước nhiều lần.
Quản lý và xử lý nguồn phân tươi hợp lý,hợp vệ sinh tránh reo rắc mầm bệnh ra môi trường. Tẩy sán trưởng thành sớm nếu phát hiện bị nhiễm bệnh.

KTV. Huỳnh Hương

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ