Bệnh sán dây lợn, nguyên nhân và cách phòng bệnh

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh sán dây (SD) là sự có mặt của những con sán dây (gồm nhiều đốt) nằm trong ruột (gọi là bệnh sán dây trưởng thành).

Sán dây lợn Taenia solium dài khoảng 4-12m, gồm khoảng 900 đốt, gồm 3 phần ( đầu tròn; cổ mảnh dài 5mm là nơi sinh ra đốt non; thân gồm các đốt non phía cổ có chiều ngang lớn hơn chiều dọc và đốt già có chiều dài lớn hơn chiều ngang và có chiều dọc gấp đôi chiều ngang, chứa trứng, đốt sán có cả bộ phận sinh dục đực và cái, tử cung chia 7-12 nhánh). Đốt già rụng từng khúc 5-6 đốt theo phân ra ngoài và không di động. Vật chủ trung gian là lợn (heo).

Bệnh ấu trùng sán lợn (ATSL) hay còn gọi là bệnh sán gạo là sự có mặt những ấu trùng sán lợn ở người (chủ yếu trong cơ, trong não, trong mắt)

Ấu trùng sán dây lợn nằm trong thớ thịt

Nang ấu trùng sán dây lợn hình bầu dục, màu trắng đục, kích thước 0.7 – 0.8 x 1.5cm chứa dịch trắng đục và đầu sán với 4 giác bám và 2 vòng móc. Nang ấu trùng sán lợn khi kí sinh ở người có kích thước to hơn khi kí sinh ở lợn.

Trứng sán dây lợn có hình tròn, vỏ rất dày, màu nâu sẫm, nhân có 6 vết móc, kích thước 30-40μm.

Ở Việt Nam có nhiều loại sán dây nhưng chủ yếu là 3 loại: sán dây bò (Taenia saginata) và sán dây lợn (Taenia solium, Taenia asiatica).

Quá trình sán dây lợn đi vào cơ thể người gây bệnh

Sau khi người ăn phải trứng sán dây lợn, trứng vào dạ dày và ruột, tại đây trứng nở thành ấu trùng, ấu trùng xuyên qua thành ống tiêu hóa vào máu và di chuyển đến kí sinh ở các cơ vân, ở não và mắt,.. Những người bị bệnh do ăn phải trứng sán dây lợn từ môi trường bên ngoài thường có ít nang (trừ trường hợp ăn phải cả đốt sán). Những người có con sán dây lợn trong ruột, khi đốt già rụng, do phản ứng nhu động ruột mà đốt sán trào ngược lên dạ dày.

1) Sán dây trưởng thành sống kí sinh trong ruột người, có thể dài từ 2-8m gồm 700-1000 đốt, sán lưỡng tính và sinh sản bằng các rụng đốt. Những đốt sán ra ngoài môi trường bị phân hủy giải phóng trứng.

2) Lợn ăn phải trứng và đốt sán trưởng thành phát tán trong môi trường hoặc ăn phân người có sán. Người ăn phải trứng sán dây lợn sẽ bị bệnh ấu trùng sán lợn (Cysticercosis), có địa phương gọi là sán cơ, sán não.

3) Trứng vào dạ dày và ruột của lợn, nở ra ,ấu trùng chui qua thành ruột vào máu và nằm trong các thớ thịt trú ngụ làm kén tại đó thành từng nang sán.

4) Người ăn phải thịt lợn gạo chưa nấu chín kỹ

Nang sán chi chít trong thớ thịt người bệnh

5) Ấu trùng sán dây vào ruột nở ra con sán dây trưởng thành. Lúc mới nở sán dây chỉ có đầu và một đoan cổ nhỏ. Sán lớn lên bằng cách nảy chồi, sinh đốt mới từ cổ, sán dài dần ra từ đầu ruột non đến cuối ruột già.

Tác hại của bệnh sán dây lợn

Sán dây trưởng thành chiếm thức ăn, gây kém hấp thu dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc thần kinh.

Ấu trùng sán lợn gây động kinh, co giật, liệt, nói ngọng làm ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng.

Chẩn đoán bệnh sán dây lợn

Chẩn đoán lâm sàng:

Bệnh sán dây trưởng thành: phần lớn không có biểu hiện rõ rệt, một số trường hợp có: đau bụng, rối loạn tiêu hóa, suy nhược thần kinh hoặc cáu gắt. Dấu hiệu chính là thấy đốt sán ở trong phân. Một số trường hợp phát hiện thấy trứng sán trong phân.

Bệnh ấu trùng sán dây lợn: tùy thuộc vị trí kí sinh của ấu trùng mà gây các triệu chứng khác nhau. Tại não: động kinh, liệt, nói ngọng, rối loạn ý thức, có những cơn đau đầu dữ dội. Tại mắt: tăng nhãn áp, giảm thị lực song thị,.. Tại cơ vân: xuất hiện những nang ấu trùng dưới da kích thước từ 0,5 -2cm, di động dễ, không ngứa, thường ở cơ bắp tay, chân, hoặc cơ liên sườn, lưng, ngực. Thường gây máy giật cơ.

Chẩn đoán cận lâm sàng:

Phát hiện đốt sán hoặc trứng sán trong phân hoặc tìm khác nguyên trong phân bằng kỹ thuật ELISA.

Sinh thiết nang sán dưới da tìm ấu trùng sán.

Chụp cắt lớp vi tính não

Phát hiện kháng thể và kháng nguyên trong máu bằng kĩ thuật chẩn đoán huyết thanh học

Soi đáy mắt

Bạch cầu ái toan tăng.

Biện pháp phòng chống bệnh sán dây lợn

Không ăn thịt lợn, gan lợn,..chưa được nấu chín như: nem chua, nem thính..

Kiểm tra chặt chẽ các lò mỗ, loại bỏ những con mang ấu trùng.

Quản lý phân tốt: sử dụng hố xí hợp vệ sinh, không nuôi lợn thả rong.

KTV. Khương Vy

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ