Bệnh do ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii là một đơn bào thuộc lớp trùng bào tử (Coccidia), trên loài gậm nhấm hoang Ctenodactylus gundi. Vì vật chủ chính của loài ký sinh trùng này thường từ con mèo hoặc những con vật giống con mèo thuộc họ mèo nên thường gọi nó là ký sinh trùng mèo. Ký sinh trùng (KST) này được tìm thấy ở người lần đầu vào năm 1916 ở Ceylan. Trường hợp bệnh do Toxoplasma gondii đầu tiên được mô tả vào năm 1923. Bệnh Toxoplasma bẩm sinh được biết vào năm 1937, do Wolf phát hiện. Bệnh phổ biến và thường gặp, nhưng chỉ nghiêm trọng đối với thai nhi và những người suy giảm miễn dịch, nhất là bệnh nhân AIDS

 

Hình thể: có 3 dạng

  1. Dạng hoạt động: có hình liềm, một đầu to một đầu nhỏ, kích thước 5-7 x 1- 3μm . Có 2 loại: một loại phát triển nhanh, tăng sinh nhanh chóng trong tế bào và làm vỡ tế bào ký chủ, dạng này gặp trong giai đoạn cấp tính của bệnh. Loại thứ hai là thể hoạt động phát triển chậm và không làm vỡ tế bào ký chủ, dạng này cho ra bào nang, đặc trưng cho giai đoạn mạn tính, tồn tại lâu dài trong ký chủ. Thể hoạt động loại nhanh và loại chậm giống nhau về hình thể, nhưng thể chậm giảm hoạt động biến dưỡng. Thể hoạt động bị tiêu hủy nhanh chóng khi gặp axit chlohydric.
  2. Dạng bào nang: có hình cầu, đường kính 20-100μm, bên trong chứa hàng trăm thoa trùng nhỏ. Chúng được tìm thấy trong giai đoạn cấp tính. Bào nang đặc biệt nhiều trong các mô nghèo kháng thể (thần kinh). Trong mô, bào nang tồn tại rất lâu, ký sinh trùng bên trong nang tiết kháng nguyên, kháng nguyên xuyên qua màng, thoát ra ngoài và duy trì được hệ miễn dịch. Bào nang là dạng đề kháng ở mô và là tác nhân gây nhiễm. Nhiệt độ dưới 45ᵒC, acid chlohydric ở dạ dày không giết được nó.
  3. Dạng trứng nang: hình trứng, kích thước 14μm x 9μm, bên trong có 2 bào tử nang. Mỗi bào tử chứa 4 thoa trùng. Dạng này ký sinh trong tế bào biểu mô ruột non, là dạng cuối cùng của chu trình sinh sản hữu tính ở mèo, có tình đề kháng và được phát tán trong đất.

Vòng đời con ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii và quá trình xâm nhập gây bệnh cho người

Chu trình phát triển của ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Gồm có 2 chu trình: chu trình sinh sản hữu tính và chu trình sinh sản vô tính. Chúng ký sinh chính ở con mèo và các động vật giống con mèo. Chu trình sinh sản vô tính và hữu tính có thể xảy ra đồng thời hoặc xen kẽ. Còn ở ký chủ trung gian, chỉ có sinh sản vô tính.

a) Chu trình đầy đủ: gồm chu trình sinh sản hữu tính và vô tính, chỉ xảy ra ở mèo.

Mèo có thể bị nhiễm trứng nang (trong đất) hoặc nang giả (khi ăn thịt chuột hoặc chim…). Vào đến ruột mèo, trứng nang hoặc nang giả bị tiêu hóa sẽ vỡ ra, phóng thích thoa trùng. Chúng trở thành thể hoạt động và xâm nhập vào tế bào biểu mô ruột non, phân chia vô tính cho ra thể phân liệt. Khi thể phân liệt vỡ ra, thể hoạt động lại đi xâm nhập vào tế bào khác để cho ra thể hoạt động mới hoặc thể giao bào đực và cái. Sự phối hợp giữa giao bào đực và cái cho ra trứng nang. Trứng nang bị thải ra ngoài theo phân, trở thành tác nhân gây nhiễm.

b) Chu trình không đầy đủ: gọi là chu trình sinh sản vô tính. Xảy ra ở nhiều ký chủ trung gian.

Người bị nhiễm do nuốt phải trứng nang hoặc ăn phải nang giả có trong thịt chưa được nấu chín,… Vào đến ruột của ký chủ, các thoa trùng trong trứng nang được phóng thích để đi ký sinh vào các tế bào thuộc hệ võng mô, não, cơ, trở thành thể hoạt động mới. Khi sống trong tế bào ký chủ, chúng tích cực sinh sản, bằng cách phân đôi cho ra những thế hệ mới, làm tăng nhanh số lượng, đi xâm chiếm tế bào mới, gây nên thể cấp tính. Giai đoạn này gây nguy hiểm cho thai nhi, nếu người mẹ đang mang thai nhiễm Toxoplasma gondii.

Xét nghiệm và điều trị ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Trước khi có ý định mang thai, phụ nữ cần ghi nhớ tới các phòng khám chuyên khoa về giun sán ký sinh trùng để được thăm khám kiểm tra xét nghiệm máu tìm KST mèo Toxoplasma gondii. Đề phòng nhiễm bệnh KST mèo Toxoplasma gondii, sẽ được phát hiện kịp thời và được bác sĩ chuyên khoa trị bệnh triệt để. Đó là bước chuẩn bị sinh ra những đứa trẻ khỏe mạnh.

Nhóm bác sĩ PK Ánh Nga và KTV. KHƯƠNG VY 

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ