Bệnh amip Entamoeba Histolytica và tác hại gây cho con người

Amip Entamoeba Histolytica là một loài ký sinh trùng đơn bào gây bệnh cho con người.

Hình thể: cơ thể gồm một tế bào, vận động bằng chân giả hình thành từ ngoại nguyên sinh chất, nhân có trung thể với hạt nhiễm sắc trung tâm. Entamoeba histolytica có 3 dạng hình thể khác nhau:

Thể hoạt động ăn hồng cầu (thể magna): là thể amíp gây bệnh, kích thước 20-40mc, trong nội nguyên sinh chất có hồng cầu và chúng di chuyển nhanh bằng cách phóng giả túc từ lớp ngoại sinh chất. Thể này xuất hiện khi bệnh amíp cấp tính ở ruột hay áp xe gan, phổi, não,..

Thể hoạt động nhỏ, không ăn hồng cầu (thể minuta): không gây bệnh lỵ, kích thước 10-12μc, trong nội nguyên sinh chất không có hồng cầu, chúng cũng đi động bằng chân giả.

Thể bào nang (kén = cyst): là thể tự bảo vệ và phát tán của amíp. Bào nang có hình cầu, bất động, có vỏ rất dày và chiết quang dưới kính hiển vi. Bào nang già có 4 nhân mới là nguồn lây bệnh. Bào nang tồn tại ở ngoại cảnh và ở người lành mang bào nang gọi là nguồn dự trữ mầm bệnh.

Chu kỳ phát triển

Quá trình con amip Entamoeba histolytica xâm nhập gây bệnh cho người

Người nhiễm amíp Entamoeba histolytica chủ yếu do ăn phải bào nang amíp từ thức ăn. Amíp trong ruột người có thể gồm chu kỳ hoại sinh và chu kỳ gây bệnh.

Chu kỳ hoại sinh: Khi vào ruột người qua đường ăn uống, bào nang amip thoát vỏ và tự phân chia cùng với nguyên sinh chất và tạo thành 8 amíp nhỏ (thể minuta). Đây là dạng amíp nhiễm nhưng chưa gây bệnh. Các thể này có thể chuyển thành thể bào nang và đào thải theo phân ra ngoài môi trường.

Chu kỳ gây bệnh: trong ruột, amíp có thể chuyển từ thể minuta thành thể hoạt động ăn hồng cầu (thể magna) và gây bệnh. Thể ăn hồng cầu gây bệnh có khả năng gây hoại tử tạo những ổ áp xe hình cúc áo (bấm móng tay) ở thành đại tràng. Tại đây amíp phát triển rất mạnh và chúng có thể chuyển thành thể minuta để đào thải ra ngoài theo phân. Các ổ áp xe bị bội nhiễm và tạo các tổn thương gây tăng tiết dịch nhầy, tăng co bóp, ăn mòn mạch máu và kích thích đám rối thần kinh. Kết quả gây hội chứng lỵ với phân nhầy máu mũi và cơn đau thắt ruột. Sau khi điều trị khỏi, các ổ áp se nhỏ thành sẹo làm biến dạng đại tràng, đó là hình ảnh viêm đại tràng co thắt. Ngoài các amíp ăn hồng cầu được đào thải theo phân thì có một số dạng này vào máu và di chuyển tới gan gây áp xe gan do amíp, có khi lên phổi gây áp xe phổi, hiếm hơn có khi amíp lên não gây áp xe não do amíp.

Tác hại của bệnh amíp

Bệnh lý amíp ở ruột gây chảy máu và bội nhiễm vi khuẩn, người bệnh biếng ăn, mất ngủ, dẫn đến giảm sút thể trạng nhanh chóng.

Bệnh lý amíp gây hội chứng lồng ruột hay bán lồng ruột do sẹo các dây chằng làm thắt đại tràng.

Bệnh lý amíp nặng do amíp xâm nhập sâu vào thành ruột, có thể gây thủng ruột.

Bệnh amíp gan gây viêm gan do amíp và áp xe gan do amíp rất nguy hiểm.

Bệnh amíp đôi khi cũng gặp ở phổi, não, cơ, xương gây nên những tác hại nghiêm trọng.

Biểu hiện bệnh lý

Bệnh amíp cấp ở ruột hay bệnh lỵ amíp

Đi ngoài ra máu mũi nhiều lần trong ngày (5-20 lần) thường sẽ không có phân.

Đau quặng bụng. Tam chứng lỵ: đau quặn bụng, mót rặn và phân nhầy máu mũi.

Thể trạng suy kiệt ngày một xấu đi nếu không được điều trị.

Sờ thấy thừng ruột, soi trực tràng, đại tràng thấy những vết loét phủ chất nhầy, vết tổn thương hình cúc áo (bấm móng tay).

X quang có hình ảnh viêm đại tràng co thắt chồng đĩa.

Tiến triển của bệnh dễ thành mạn tính nếu không chữa trị tích cực, có trường hợp thủng ruột, lồng ruột, u hạt ở ruột.

Bệnh amíp ngoài ruột

Áp xe gan do amíp: đau vùng gan, gan to, đau sốt cao 38 -39ᵒC, siêu âm có ổ áp xe, chọc dò có mủ màu socola.

Áp xe phổi do amíp: thường thứ phát sau áp xe gan do amíp và do đó cũng thường ở đáy phổi phải, đôi khi ổ áp xe tự tháo mủ bằng ho ra mủ socola.

Áp xe do amíp ở các nơi khác như: lách, não, xương, lở loét bờ hậu môn.

Chẩn đoán

Lâm sàng

Đau bụng, đau quặng, mót rặn, phân có máu mũi

Đau hạ sườn phải, gan to, sốt cao 38 -39ᵒC

Cận lâm sàng

Xét nghiệm phân trực tiếp tìm thể hoạt động hoặc bào nang là tiêu chuẩn chẩn đoán xác định.

Xét nghiệm phân bằng phương pháp Ether – formalin phát hiện thể bào nang dùng trong điều tra cộng đồng.

Siêu âm gan hay chọc dò amíp gan.

Chẩn đoán miễn dịch tốt với amíp tổ chức.

Phòng bệnh amíp

Quản lý và xữ lý phân tốt

Bảo vệ nguồn nước sinh hoạt sạch sẽ tránh ô nhiễm.

Chống côn trùng mang mầm bệnh.

Phát hiện, điều trị ca bệnh, đặc biệt những người lành mang bào nang amíp.

Tuyên truyền, giáo dục vệ sinh cá nhân sạch sẽ.Thực hiện ăn chín uống sôi, rữa tay trước khi ăn và sau khi đi ngoài. Không phóng uế bừa bãi.

KTV. KHƯƠNG VY

Tin Liên Quan

Hỗ trợ trực tuyến

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ

028 38 30 23 45

Gọi điện SMS Liên hệ